Di sản      
Công tác bảo tồn di tích tỉnh Điện Biên - Thực trạng và giải pháp

Đến nay, tỉnh Điện Biên đã có 9 di tích được xếp hạng (gồm 7 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và 2 di tích được xếp hạng cấp tỉnh), trong đó 06 di tích lịch sử văn hóa gồm: thành Sam Mứn, thành Bản Phủ, hang Mường Tỉnh, quần thể di tích chiến trường Điện Biên Phủ, di tích lịch sử Pú Nhung, nhà tù Lai Châu; 02 di tích kiến trúc nghệ thuật gồm tháp Chiềng Sơ, tháp Mường Luân; 01di tích danh lam thắng cảnh là động Pa Thơm.

Để triển khai Luật Di sản văn hóa có hiệu quả, ngành tiếp tục nghiên cứu, lập hồ sơ đề nghị xếp hạng, bao gồm đề nghị xếp hạng di tích cấp quốc gia như: di tích Danh lam thắng cảnh hang động Xá Nhè (xã Xá Nhè, huyện Tủa Chùa), di tích Khảo cổ học hang Thẳm Khương (xã Chiềng Sinh, huyện Tuần Giáo) và đề nghị xếp hạng di tích cấp tỉnh như di tích danh lam thắng cảnh hang động Mùn Chung (xã Mùn Chung, huyện Tuần Giáo), di tích dân quân Thanh An bắn rơi máy bay Mỹ (thuộc xã Thanh An, huyện Điện Biên), di tích công trình đại thủy nông Nậm Rốm thuộc thành phố Điện Biên Phủ và huyện Điện Biên.

Thực trạng hiện nay cho thấy các di tích đã được xếp hạng phần lớn chưa được quan tâm tới công tác khoanh vùng cắm mốc bảo vệ di tích. Việc khoanh vùng mới chỉ được thực hiện về mặt pháp lý được ghi ở biên bản tọa độ trên bản đồ khoanh vùng của hồ sơ di tích. Thực tế, hầu hết các di tích đều đang trong quá trình lập đề án quy hoạch khoanh vùng cắm mốc bảo vệ.

Riêng đối với quần thể di tích chiến trường Điện Biên Phủ - một trong 10 di tích lịch sử quốc gia đặc biệt - trong những năm qua đã nhận được sự quan tâm đầu tư lớn của Trung ương, địa phương. Tỉnh Điện Biên đã tiến hành khoanh vùng, cắm mốc,tập trung vào việc trùng tu, tôn tạo, phục hồi và đưa vào sử dụng, phát huy giá trị của các điểm di tích. Các di tích cứ điểm Đồi A1, khu di tích Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ ở Mường Phăng, khu Trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ (trong đó có dự án cải tạo nâng cấp các đường nhánh thăm quan trong khu di tích) được quan tâm tu bổ, tôn tạo nhiều hạng mục. Tỉnh cũng đã tiến hành xây dựng tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ; cải tạo, nâng cấp Bảo tàng chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ; tu sửa, xây dựng hệ thống bia biển giới thiệu các điểm di tích…

Nhiều đề án, dự án nhằm nâng cấp, phát triển quần thể di tích Chiến trường Điện Biên Phủ đã nhận được sự quan tâm, đồng thuận của nhiều cấp, nhiều ngành như dự án phát huy giá trị khu di tích lịch sử Điện Biên Phủ gồm biên soạn tài liệu, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ…; xây dựng Tượng đài tại công viên chiến thắng Mường Phăng; di chuyển Bảo tàng tỉnh; xây mới Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ; công trình mái che hiện vật ngoài trời khu di tích lịch sử Điện Biên Phủ…

Ngoài ra, các di tích khác trên địa bàn tỉnh cũng đã được đầu tư trùng tu tôn tạo. Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã nghiệm thu hoàn thành và đưa vào sử dụng công trình bảo vệ chống xuống cấp cho di tích kiến trúc nghệ thuật tháp Mường Luân (xã Mường Luân, huyện Điện Biên Đông). Trong năm 2012, ngành tiếp tục đầu tư trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử đang xuống cấp như thành Sam Mứn, hang Mường tỉnh, tháp Chiềng Sơ.

Trong những năm tới, nhằm thực hiện tốt công tác bảo tồn và phát huy giá trị của các di tích lịch sử văn hóa cũng như nâng cao vai trò quản lý nhà nước về di sản văn hóa cần có những giải pháp cụ thể như sau:

Một là: Tăng cường kiểm tra công tác quản lý di tích, gắn trách nhiệm của các cấp, các ngành, các cấp chính quyền ở cơ sở, các đoàn thể ở huyện, xã trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích, ngăn chăn sự lấn chiếm, xâm hại hành lang bảo vệ đất di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh.

Hai là: Triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Di sản Văn hóa và sự nghiệp phát triển văn hóa tại địa phương. Ngành cần chủ động phối hợp với Phòng Giáo dục ký cam kết với các trường trên địa bàn có các điểm Di tích lịch nhằm thực hiện tốt phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” cộng đồng chung tay, góp sức bảo vệ chăm sóc bảo vệ di tích để học sinh tham gia bảo vệ di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, công trình văn hóa ngay trên địa phương mình. Đây là việc làm có  ý nghĩa thiết thực, trao vào tay các em quyền lợi, nghĩa vụ chăm sóc đối với di sản văn hóa, di tích lịch sử văn hóa của địa phương. Đồng thời đây cũng là cơ hội để tuyên truyền, giáo dục học sinh hiểu thêm về di tích.

Ba là:Tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các cấp, các ngành, các chủ đầu tư dự án thực hiện nghiêm Luật Di sản văn hóa, Quy chế Bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích của Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và các quy định về đầu tư xây dựng cơ bản khi triển khai các dự án tu bổ di tích. Tăng cường kiểm tra hoạt động bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích cũng như phát huy trách nhiệm giám sát của cộng đồng để kịp thời phát hiện, điều chỉnh các sai sót có thể xảy ra trong quá trình triển khai các dự án nhằm bảo vệ tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích trong quá trình bảo quản, tu bổ.

 Bốn là: Kiện toàn và nâng cao trách nhiệm bộ máy quản lý; điều chỉnh, bổ sung ngân sách biên chế lao động trông nom trực tiếp tại di tích.

Năm là: Tổ chức mở lớp tập huấn về quản lý di tích, bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích đến các đối tượng là cán bộ cấp huyện, xã có liên quan và người trực tiếp trông nom di tích.

Sáu là: Sớm hoàn thiện và triển khai Dự án khoanh vùng, cắm mốc bảo vệ di tích.

Bẩy là: Có chính sách phụ cấp cho người trông nom bảo vệ di tích tại các cơ sở cũng như chính sách khen th­ưởng, tôn vinh những ngư­ời làm tốt công tác bảo vệ di tích.

Tám là: Đẩy mạnh công tác xã hội hoá trong hoạt động bảo vệ di tích, bảo tồn di sản văn hoá, kêu gọi các tổ chức, cá nhân và đặc biệt là sự đóng góp của nhân dân cho công tác phát huy giá trị di sản văn hoá, cộng đồng chung tay, góp sức bảo vệ Di sản Văn hóa, chăm sóc và bảo vệ các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn./.

Trần Văn Hoa

Phòng Di sản văn hóa

[ ]

Tin liên quan
Các công trình thể hiện truyền thống và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”
Thẳm Khương - Di chỉ khảo cổ học đầu tiên được phát hiện tại khu vực Tây Bắc
Di tích nhà tù Lai Châu