Chuyên đề      
Giới thiệu trang phục dân tộc Khơ Mú tỉnh Điện Biên

   Về trang phục nam

Trang phục nam giới gồm: áo (Tẹt), quần (Mưa rừn) được làm từ chất liệu vải bông nhuộm chàm màu đen. Áo dánh dài, cổ đứng, xẻ tà hai bên. Thân áo trước thường có từ 2 đến 4 túi, áo có khuy cài bằng vải. Quần thường may theo kiểu bổ đũng, không có khuy cài, phần trên cạp có thể khâu lại để luồn dây buộc hoặc buộc khăn. Ống quần nam không quá rộng như quần của dân tộc Mông. Trên trang phục còn được trang trí những viền vải màu đỏ ở miệng túi áo, cổ tay áo và gấu quần, đây là điểm nhấn cho bộ trang phục của nam giới.

Trang phục nam dân tộc Khơ Mú

   Trang phục nữ

Trang phục nữ giới bao gồm: khăn đội đầu (hưm pông), áo (Tẹt), yếm (Tẹp noc), thắt lưng (Sưi eo), váy (Còn) và xà cạp (cưi keng).

Khăn đội đầu (hưm pông) gồm 3 loại. Loại thứ nhất dùng hàng ngày được làm từ một khổ vải bông dài khoảng 2m, rộng khoảng 40cm. Khăn này có thể nhuộm chàm hoặc để mộc nhưng không trang trí hoa văn. Loại khăn thứ 2 khá phổ biến được sử dụng trong các lễ hội hoặc các nghi thức quan trọng của người Khơ Mú. Đây là loại khăn được thêu hoa văn một mặt, khăn trang trí khá giống với Piêu của người phụ nữ dân tộc Thái, một đầu khăn được trang trí các tua sợi chỉ đỏ. Khi sử dụng loại khăn này người phụ nữ Khơ Mú rất khéo léo quấn vòng quanh đầu để phô phần hoa văn trang trí ra bên ngoài nhìn rất đẹp mắt. Loại thứ 3 là loại khăn có thể sử dụng hàng ngày hoặc trong lễ hội, đây là loại khăn được nối từ hai khổ vải dệt, một khổ là vải bông nhuộm chàm và một khổ là loại vải dệt hoa văn.

Áo (Tẹt) là loại áo ngắn, bằng chất liệu vải bông nhuộm chàm có màu xanh thẫm hoặc đen, áo được may hai lớp. Cổ áo được may liền với nẹp ngực áo và được táp các dải vải màu đỏ hoặc trắng... trên phần nẹp áo thường được trang trí các nút tròn kim loại màu trắng, các đồng tiền xu bằng bạc thể hiện mong muốn sự giàu có, no đủ của người dân. Áo có cúc cài hình chữ nhật, kích thước khoảng (3,5 x 5)cm, chính giữa cúc áo có núm nổi tròn và các khắc vạch xung quanh, đây là biểu tượng của mặt trời soi sáng vạn vật, thể hiện mong muốn các vị thần chiếu sáng, sưởi ấm, che chở cho người dân. Phần gấu áo và cổ tay áo được trang trí thêm các khổ vải màu sắc khác nhau, phần nối giữa tay áo và thân áo cũng được trang trí các họa tiết hoa văn hình rích rắc bằng các sợ chỉ màu khác nhau. Tùy từng địa phương, cũng như gia cảnh mà trang phục nữ của dân tộc Khơ Mú được trang trí nhiều hay ít. Có những địa phưng còn gắn thêm các dải vải màu trước ngực, vòng qua vai ra phía sau lưng áo.

Trên trang phục của phụ nữ Khơ Mú thì yếm (Tẹp noc) là một phần không thể thiếu của bộ trang phục. Yếm của phụ nữ Khơ Mú được may bằng vải trắng, đỏ hoặc hồng. Đầu yếm được cắt lượn tròn, có thêu hoa văn trang trí hoặc đính các nút tròn bằng kim loại. hai đầu có đính đây vải để buộc vào cổ. Thân yếm được chia làm 2 phần: Thân trên được đính các cúc hình chữ nhật, thân dưới được trang trí bằng cách táp thêm các mảnh vải màu xung quanh thêu các hoa văn hình cây, hình thú...

Thắt lưng (Sưi eo) của phụ nữ dân tộc Khơ Mú thường là một dải vải màu xanh lá khá nổi bật, thắt lưng không chỉ có tác dụng giữ cho váy không bị tuột, mà còn có tác dụng trang trí, làm điểm nhấn trên chiếc eo của người phụ nữ. Hai đầu thắt lưng có thể trang trí thêm dải vải màu đỏ, khi buộc hai đầu vải đỏ lộ ra ngoài nhìn rất bắt mắt.

Váy của phụ nữ Khơ Mú gồm 2 loại; Loại thứ nhất được làm từ sợi tơ tằm pha sợi bông được gọi là Còn khôm hay còn như. Loại thứ 2 là còn nhang được dệt hoàn toàn bằng sợi tơ tằm. Váy màu đen dài đến gót chân, phần từ cạp váy xuống đầu gối không trang trí hoa văn. Phần còn lại đến gấu váy được thêu các họa tiết hoa văn hình núi, hình sông, hình mây, hình cây, hình thú cách điệu và các hoa văn hình học khác.....

Ngoài ra, phụ nữ Khơ Mú còn có bộ xà cạp (cưi keng) vận hàng ngày và khi đi làm để bảo vệ chân. Xà cạp được làm bằng vải bông nhuộm chàm màu đen, dài khoảng 01m đến 1,8m rộng 40cm được gấp chéo theo chiều dài rồi cắt làm đôi theo nếp gấp. Khi quấn xà cạp sẽ quấn đầu to trước, quấn từ dưới cổ chân quấn lên cho hết bắp chân dưới đầu gối.

Trang phục phụ nữ dân tộc Khơ Mú

Ngày nay, do sự hội nhập và phát triển kinh tế cùng với sự giao lưu văn hóa của cácdân tộc khác nhau, dẫn đến bộ trang phục của dân tộc Khơ Mú dần bị thay thế bởi những bộ trang phục hiện đại. Vì vậy rất cần được sự quan tâm, nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ, phát huy những giá trị truyền thống cấu thành nên bản sắc riêng của mỗi dân tộc.

                                                                                                                                                           Bài; ảnh: Đặng Trọng Hà - Bảo tàng tỉnh

 


[ ]

Tin liên quan
Triển lãm ảnh: "Điện Biên - Những chặng đường vẻ vang"
Thuyết minh tuyên truyền giới thiệu Lễ Bun Huột Nặm của dân tộc Lào, tỉnh Điện Biên